Aktualności

W dniu poświęconym pamięci wszystkich, którzy odeszli, przywołujemy pamięć tych, którzy w latach 1910–1913 przyczynili się do powstania kościoła w naszej miejscowości. Był to czas szczególnie wymagający — okres zaboru austriackiego, trudnych realiów życia oraz napięć politycznych i społecznych poprzedzających wybuch I wojny światowej. Mimo tych okoliczności lokalna społeczność podjęła się ambitnego zadania, które wymagało odwagi, determinacji i solidarności.

Szczególne znaczenie w staraniach o budowę świątyni mieli wójt gminy Zdrochec Ludwik Kalita oraz wójt gminy Marcinkowice Jan Kuc. Reprezentując swoje miejscowości, wspólnie zabiegali o urzeczywistnienie dążeń mieszkańców do stworzenia trwałego ośrodka życia religijnego, społecznego i kulturowego. Ich zaangażowanie, współpraca i działania organizacyjne miały istotne znaczenie dla przygotowania przedsięwzięcia oraz doprowadzenia do rozpoczęcia budowy świątyni.

Nie sposób pominąć również wkładu Marii Pudło, która przekazała plac pod budowę kościoła. Jej dar — w czasach, gdy każda parcela miała ogromną wartość — stał się kluczowym elementem umożliwiającym rozpoczęcie prac. Na szczególne uznanie zasługują również osoby, które odstąpiły przysługujące im prawa własności do gruntów wspólnotowych, ułatwiając tym samym pozyskanie terenu potrzebnego do realizacji wspólnego przedsięwzięcia. Autorem projektu kościoła był Adolf Juliusz Stapf, który opracował koncepcję jego wyglądu i układu przestrzennego. Za realizację budowy odpowiadał ks. Karol Suwada, którego wspierał majster budowlany Ignacy Ostręga.

Wysiłek mieszkańców nabrał szczególnego znaczenia w dramatycznych okolicznościach. W niedzielę 23 kwietnia 1911 roku, na dzień przed planowanym rozpoczęciem prac fundamentowych, w miejscowości wybuchł pożar, który strawił znaczną jej część, niszcząc doszczętnie 24 domostwa. Ogrom zniszczeń poważnie dotknął mieszkańców, powodując znaczne straty materialne i stawiając pod znakiem zapytania możliwość kontynuowania budowy. W obliczu tej tragedii wójtowie gmin podjęli starania o uzyskanie wsparcia materialnego na dalszą realizację budowy. Udzielona pomoc w wysokości 4 000 koron austriackich pozwoliła kontynuować prace mimo trudnej sytuacji mieszkańców. Przedsięwzięcie to nadal wymagało jednak ogromnych nakładów finansowych. Koszt wzniesienia kościoła w stanie surowym wyniósł 100 000 koron austriackich, natomiast ukończenie świątyni wraz z podstawowym wyposażeniem pochłonęło łącznie około 200 000 koron. Była to suma ogromna jak na realia początku XX wieku, a jej zgromadzenie wymagało wieloletnich wyrzeczeń, ofiarności i współdziałania całej społeczności.

Upamiętniamy dziś:

• wójta gminy Zdrochec Ludwika Kalitę i wójta gminy Marcinkowice Jana Kuca, których wspólne działania administracyjne umożliwiły rozpoczęcie budowy;

• Marię Pudło, której dar ziemi stał się fundamentem całego przedsięwzięcia;

• osoby, które odstąpiły prawa własności do terenu wspólnotowego, wspierając w ten sposób powstanie świątyni;

• Adolfa Juliusza Stapfa – architekta, autora projektu świątyni;

• ks. Karola Suwadę – odpowiedzialnego za organizację i nadzór nad budową;

• Ignacego Ostręgę – majstra budowlanego wspierającego prowadzenie prac;

• mieszkańców, których nazwiska wiążą się z przygotowaniem i realizacją budowy świątyni. Wśród nich byli między innymi: Jakub Kusior, Franciszek Kuc, Franciszek Mączko z Marcinkowic, Wojciech Kuczek, Stanisław Wróbel, Jan Augustyński, Stanisław Okoński, Jan Wróbel, Jan Stachura,

• rzemieślników, murarzy, cieśli i robotników, którzy własną pracą realizowali kolejne etapy budowy;

• mieszkańców Zdrochca i Marcinkowic, którzy — mimo pożaru, ogromnych strat materialnych i trudnych realiów epoki — nie porzucili wspólnego celu.

Wzniesiona dzięki ofiarności, determinacji i zaangażowaniu mieszkańców świątynia stała się symbolem solidarności oraz troski o wspólne dobro. Niespełna dwa lata później miejscowość i jej mieszkańców dotknęły kolejne trudne wydarzenia związane z wybuchem I wojny światowej. W latach 1914–1915, kiedy przez te tereny przemieszczały się wojska austro-węgierskie i rosyjskie, kościół w Zdrochcu został poważnie uszkodzony w wyniku ostrzału. Na jego murach widoczne były ślady pocisków, a znaczna część dachu uległa zniszczeniu. Świątynia, ukończona zaledwie kilka lat wcześniej, ponownie wymagała remontu. Wspominając historię kościoła, warto pamiętać również o mieszkańcach Zdrochca i Marcinkowic, którzy w latach wojny stracili życie, polegli podczas walk lub stali się ofiarami działań wojennych. Wybudowany w latach 1910–1913 kościół stał się trwałym elementem lokalnego dziedzictwa, świadectwem wytrwałości, współpracy oraz troski mieszkańców o rozwój i przyszłość swojej miejscowości. Jego historia przypomina o ludziach, których zaangażowanie i wysiłek pozostawiły trwały ślad w dziejach lokalnej społeczności.

Artykuł opracowano na podstawie materiałów prasowych z lat 1910–1913, dokumentujących dzieje miejscowości w okresie zaboru austriackiego.

Opracował: Dariusz Dybisz